على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1246

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

دشمنى . و آنچه فروريزد از خرماى تباه شده از درخت . و رجع بحسيفة نفسه : باز آمد بىنيل مقصود . حسيك ( hasik ) ا . ع . كوتاه بالا . و حسيك الصدر : با كينه و عداوت . حسيكة ( hasikat ) ا . ع . جو كه بستور دهند . و خارپشت . و كينه و دشمنى . حسيكة ( hosaykat ) ا خ . ع . نام موضعى در مدينهء طيبه . حسيل ( hasil ) ا . ع . گاوان اهلى ( لا واحد له ) . و فرومايه . و بلايهء از هر چيزى . ج : حسل ( hosol ) . و نيز حسيل : ج . حسيلة . حسيل ( hosayl ) ا . ع . مصغر حسل . و ابو حسيل : سوسمار كوچك . حسيلة ( hasilat ) ا . ع . خرماى خشك تباه كه شيرين نشود . و مردم فرومايه . و گوساله . ج : حسيل . حسين ( hasin ) ص . ع . صاحب جمال . حسين ( hosayn ) ا . ع . مصغر حسن كه بمعنى خوب و نيكو و صاحب جمال باشد . الامام الهمام حسين بن على بن ابى طالب سيد الشهداء امام سيوم از ائمهء اثنا عشر و پسر دويم حضرت فاطمهء زهراء عليها السلام و تولد همايونش در 25 شهر شعبان المعظم سال چهارم از هجرت و شهادتش روز دهم محرم سال شصت و يكم از هجرت و مشهد شريفش در كربلا مزار عامه است . حسيناء ( hosayn ' ) ا . ع . درختى كه برگهاى خرد دارد . و حسيناه ان يفعل كذا اى قصاراه يعنى بهترين چيزى را سزاوار است كه بجا آورده شود . حسينى ( hosayni ) ص . پ . منسوب به حضرت سيد الشهداء حسين بن على بن ابى طالب عليهما السلام . و سادات حسينى : آنان كه از نسل آن بزرگوارند . حسينى ( hosayni ) ا . پ . نام نوائى از موسيقى . حسينيه ( hosayniyye ) ا . پ . تكيه‌اى كه در آنجا مرثيهء حضرت سيد الشهدا عليه السلام را مىخوانند و مخصوص بعزادارى آن حضرت است . حش ( hacc ) ا . ع . خرما بن كوتاه ناباليدهء بىتيمار . ج . حشان ( hecc n ) . حش ( hacc ) م . ع . حش النار حشا ( از باب نصر ) : افروخت آتش را و كاويد . وحشت اليد : شل شد دست . و حش الودى : خشك گرديد نهال خرما . و حش الفرس : تيزرو گرديد اسب . و حش الحشيش : درود حشيش را . و حش فلانا : اصلاح حال فلان نمود . و حش المال : افزود مال را . و حش زيدا بعير او به : بخشيد زيد را شتر . و حش الصيد : فرو گرفت شكار را از دو طرف وى . و حش الفرس : گياه داد اسب را . المثل احشك و تروثنى در حق كسى گويند كه بمحسن خود بدى كند . و نيز حش : پر بر تير چفسانيدن و بريدن پس از خشك شدن . و حش الولد فى البطن ( از باب نصر و ضرب ) : خشك شد آن بچه در شكم . و كذلك حش ( مجهولا ) . و حش الكلاء حشا : بريد آن گياه را پس از خشك شدن . حش ( hacc ) و ( hocc ) ا . ع . باغ و بستان . و آتش . ج : حشان . حش ( hacc ) و ( hecc ) و ( hocc ) ا . ع . جاى لازم و حاجت جاى لانهم كانوا يقضون حوائجهم فى البساتين . ج : حشوش و حشون . حش ( hecc ) ا . ع . چيزى يق الحش بالاش يعنى چيزى به چيزى . مر . حس . حش ( hocc ) ا . ع . بچهء مردهء در شكم مادر . حشأ ( hac ' ) م . ع . حشأه بسوط حشأ ( از باب فتح ) : با تازيانه زد بر پهلو و شكم او . و حشأه به سهم : تير بر شكم وى زد . و حشأ المراة : گائيدن زن را . و حشأ النار : افروخت آتش را . حشا ( hac ) ا . ع . آنچه درون شكم باشد از جگر و سپرز و شكنبه و مانند آن و يا آنچه ما بين استخوان پهلو و سرين باشد و يا ما بين ظاهر شكم و كمر باشد . ج : احشاء . و ربو و تاسه و كرانه و ناحيه و كنار . يق انا فى حشاه . حشاة ( hac t ) ص . ع . ارض حشاة : زمين سياه بىخير . حشاد ( hac d ) ا . ع . زمين سخت كه بر آن اندك بارانى كه بارد روان گردد . و زمينى كه تا باران بسيار بر آن نبارد جارى نشود - از اضداد است . حشاش ( hec c ) ا . ع . جوالى كه در آن حشيش باشد . و حشاشاه اى جانباه . مر . حشاشان . حشاش ( hoc c ) ا . ع . بقيهء جان در بيمار . و يوم حشاش : از روزهاى جنگ تازيان است . و حشاشاك ان تفعل كذا اى قصاراك . حشاش ( hacc c ) ا . ع . علف خشك فروش و آنكه علف خشك جمع مىكند . حشاش ( hocc c ) ا . ع . گرد آرندگان حشيش . ج : حاش . حشاشان ( hec c ne ) ا . ع . به صيغهء تثنيه دو جانب و دو كرانه . حشاشة ( hoc cat ) ا . ع . بقيهء جان در بيمار و در جريح . حشاف ( hec f ) ع . ج . حشفة . حشافة ( hoc fat ) ا . ع . آب اندك . حشاك ( hec k ) ا . ع . چوبى كه بدان دهان بزغاله بندند تا شير نخورد .